CRM tizimi kompaniya mijozlar va savdoni yuritadigan dastur: kim yozgan yoki qo'ng'iroq qilgan, nima kelishilgan, bitim qaysi bosqichda va unga kim javob beradi. CRM inglizcha Customer Relationship Management, ya'ni «mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish» degani.
Oddiy tilda CRM
Arizalar Instagramga va menejerning telefoniga keladigan do'konni tasavvur qiling. Menejer bitta bo'lsa, hammasini eslab qoladi. Uchta bo'lganda savollar boshlanadi: kecha kechqurun yozgan mijozga kim javob berdi va nega u bugun qo'shnilardan sotib oldi.
CRM buni bir joyga yig'adi. Har bir mijozning yozishmalar, qo'ng'iroqlar va buyurtmalar bilan o'z kartochkasi, har bir bitimning o'z bosqichi va mas'uli bor. Menejer ta'tilga chiqsa yoki ishdan ketsa, tarix kompaniyada qoladi.
CRM tizimining afzalliklari
CRM beradigan asosiy narsa: arizalar yo'qolmaydi. Har bir murojaat yozuvga aylanadi va unga hech kim javob bermagan yoki bitim uzoq vaqt joyida turgan bo'lsa, tizim eslatadi.
Rahbar esa savdoni menejerlardan so'ramasdan ko'radi: nechta ariza kelgani, nechtasi to'lovgacha yetgani va mijozlar qaysi bosqichda ketishi. Hisobotni kechqurun jadvallardan yig'ish shart emas, u o'zi hisoblanadi.
Uchinchi foyda kamroq ko'zga tashlanadi, bu takroriy savdo. CRM mijoz qachon nima olganini eslab qoladi. Uch oydan keyin unga yozish uchun aniq sabab bor, menejer esa eski chatni telefondan qidirib o'tirmaydi.
CRM tizimining vazifalari nimadan iborat
Asos hamma tizimda bir xil. Mijoz kartochkasi: telefon, yozishma, qo'ng'iroqlar va bitimlar bitta joyda. Savdo voronkasi: bitim birinchi xabardan to'lovgacha o'tadigan bosqichlar. Vazifalar va eslatmalar: kimga qachon qayta qo'ng'iroq qilish. Hisobotlar: qancha ariza, qancha savdo, qaysi bosqichda yo'qotamiz.
Keyin farqlar boshlanadi. Ba'zi CRMlar messenjer va telefoniyani ulaydi, boshqalari ombor, internet-do'kon yoki tunda mijozlarga javob beradigan AI bilan ishlaydi. Tanlashda aynan shu qismga qarang: asosni hamma va'da qiladi.
shamCRMning barcha modullari →
CRM turlari
Vazifasiga ko'ra odatda uch turini ajratishadi. Operatsion CRM kundalik savdo uchun: arizalar, bitimlar, vazifalar. Analitik CRM hisobot va savdo tahlili uchun. Hamkorlik CRMi bo'limlar va kanallar o'rtasida mijoz haqidagi ma'lumotni almashadi. Amalda kichik va o'rta biznes uchun tizimlarning ko'pi uchalasini aralashtiradi, shuning uchun bu bo'linish ko'proq darsliklarda uchraydi.
O'rnatilishiga ko'ra ikki turi bor. Bulutli CRM brauzer va ilovada ishlaydi, unga obuna to'lanadi, server va yangilanish yetkazib beruvchida. Qutili CRM o'z serveringizga o'rnatiladi: litsenziya bir marta sotib olinadi, lekin serverni o'z IT xodimingiz kuzatadi. shamCRM bulutli.
Sohasiga ko'ra universal va sohaviy CRMlar bor. Sohaviysi o'quv markazi, klinika yoki ko'chmas mulk uchun tayyor bosqich va maydonlar bilan keladi.
CRM va messenjerlar
O'zbekiston va Tojikistonda asosan messenjerlar va Instagramda sotishadi. Ular bilan bog'lanmagan CRM bu yerda ko'p narsani hal qilmaydi: menejerlar telefondan yozishishda davom etadi, tizim esa bo'sh qoladi. Kanallar to'g'ridan-to'g'ri ulanishini va yozishmalar tarixi saqlanishini tekshiring.
shamCRMning messenjerlar bilan integratsiyalari →
CRM qancha turadi
Deyarli barcha CRMlar muntazam to'lov oladi: foydalanuvchi uchun yoki ma'lum foydalanuvchilar soniga ega tarif uchun. Kanallar, xotira, joriy etish va AI alohida turishi mumkin.
shamCRM narxi oyiga 15 USD dan (199 000 so'm yoki 180 somoni): «Asosiy» tarifi 3 foydalanuvchi uchun. «Standart» 10 foydalanuvchi uchun 39 USD turadi, «Premium» 20 foydalanuvchi uchun 79 USD, VIP 30 foydalanuvchi uchun 129 USD. Bu narxlar 6 oylik to'lov uchun. 12 oyga to'lasangiz, «Asosiy»dan boshqa barcha tariflarga 15% chegirma.
CRM qachon kerak emas
Agar yolg'iz ishlasangiz va mijozlar yigirma-o'ttizta bo'lsa, daftar yoki jadval yetadi, CRM esa ortiqcha ish qo'shadi. Mijozlarga javob beradigan ikkinchi odam paydo bo'lganda yoki arizalar messenjerlar orasida yo'qola boshlaganda tizim haqida o'ylash kerak.
Batafsil: CRM qachon kerak emas →
CRMni qanday tanlash kerak
Sinov davrini oling va tizimni o'z arizalaringizda tekshiring: kanallarni ulang va voronka yarating, bir haftadan keyin esa menejerlardan qulaymi, so'rang. Saytlardagi tavsiflarda tizimlar deyarli farq qilmaydi, farq faqat ishda ko'rinadi.
Bir haftadan keyin uchta narsani tekshiring: birorta ariza yo'qoldimi, nechta bitim keyingi qadamsiz turibdi va menejerlar hali ham shaxsiy telefondan yozishyaptimi. Uchinchisi ko'pincha hal qiladi.